ΜΕΓΑΛΟΙ ΕΞΕΡΕΥΝΗΤΕΣ ΚΑΙ ΘΑΛΑΣΣΟΠΟΡΟΙ

Ποιοι ήταν οι μεγαλύτεροι εξερευνητές και θαλασσοπόροι;

Το νερό καλύπτει το 71% της συνολικής επιφάνειας της Γης, δηλαδή είναι ένα από τα κυρίαρχα στοιχεία του πλανήτη μας! Σήμερα όλοι σχεδόν οι ωκεανοί, οι θάλασσες και τα πελάγη είναι χαρτογραφημένα μέχρι και την παραμικρή λεπτομέρεια. Μέχρι και το τελευταίο βραχάκι ή ξέρα είναι καταγεγραμμένη σε χάρτες και πορτολάνους. Αφήστε δε, που το Google Earth μας επιτρέπει να δούμε ανά πάσα στιγμή όποια περιοχή του πλανήτη θέλουμε.

Αλλά δεν ήταν πάντα έτσι. Χρειάστηκε το θάρρος, το όραμα και η αποφασιστικότητα μερικών σπάνιων ανθρώπων οι οποίοι ήταν έτοιμοι να διακινδυνεύσουν τη ζωή τους για να εξερευνήσουν όχι μόνο τα όρια του πλανήτη αλλά και τα όρια της ανθρώπινης θέλησης. Το ερώτημα που προκύπτει είναι… γιατί; Ίσως γιατί αυτό τους έκανε περισσότερο ευτυχισμένους!

Ποιοι ήταν όμως οι μεγαλύτεροι εξερευνητές και θαλασσοπόροι;

Βάσκο ντα Γκάμα

Ο Πορτογάλος θαλασσοπόρος Βάσκο ντα Γκάμα ήταν ο πρώτος που πραγματοποίησε τον περίπλου της Αφρικής, συνδέοντας απευθείας την Ευρώπη με τις Ινδίες, ανοίγοντας έτσι νέους εμπορικούς δρόμους.

Το 1497, ξεκίνησε από την Λισσαβόνα με 4 πλοία και αφού πέρασε από το Πράσινο Ακρωτήρι και την Αγία Ελένη έφτασε στο Ακρωτήριο της Καλής Ελπίδας στη Νότια Αφρική. Αξιοποιώντας τόσο τους ευνοϊκούς ανέμους όσο και τις γνώσεις ενός έμπειρου Αφρικανού πλοηγού, ο Βάσκο ντα Γκάμα έφτασε στις Ινδίες σε κάτι παραπάνω από ένα μήνα, καλύπτοντας μια απόσταση 2.100 ναυτικών μιλίων.

Ο στόλος του, τα πρώτα ευρωπαϊκά πλοία που έφτασαν ποτέ στις Ινδίες, αγκυροβόλησε στις αμμουδερές και γεμάτες φοίνικες παραλίες της Καλκούτα. Ο Βάσκο ντα Γκάμα πραγματοποίησε δύο ακόμη αποστολές στις Ινδίες, το 1502 και το 1524. Κατά τη διάρκεια της τελευταίας αποστολής πέθανε από ελονοσία στην πόλη Κοτσίν της Ινδίας.

Ο Βάσκο ντα Γκάμα κατέχει ξεχωριστή θέση ανάμεσα στους Πορτογάλους θαλασσοπόρους γιατί κατάφερε να σπάσει το μονοπώλιο του εμπορίου των ειδών της Ανατολής που είχαν οι Άραβες και οι Βενετοί, το οποίο πέρασε σταδιακά στους Πορτογάλους.

Χριστόφορος Κολόμβος

Ο Ιταλός θαλασσοπόρος θεωρείται ο άνθρωπος που ανακάλυψε επίσημα την Αμερική, παρά το γεγονός ότι υπάρχουν αρκετές ενδείξεις ότι οι Vikings και πιθανόν οι Κινέζοι και οι Φοίνικες τον πρόλαβαν αρκετές εκατοντάδες χρόνια νωρίτερα.

Έχοντας τη βεβαιότητα ότι η Γη είναι σφαιρική, ο Κολόμβος άρχισε να μελετά το ενδεχόμενο να φτάσει στην Άπω Ανατολή ακολουθώντας πορεία προς τα δυτικά. Το πρώτο ταξίδι του Κολόμβου ξεκίνησε στις 3 Αυγούστου 1492. Ο στόλος του αποτελούνταν από 2 καραβέλες, τις “Niña” και Pinta και τη ναυαρχίδα του βασιλικού στόλου, τη “Santa Maria”.

Το ταξίδι τους κράτησε αρκετά και ήταν γεμάτο περιπέτειες και κινδύνους. Τελικά, ύστερα από δυόμισι περίπου μήνες, στις 13 Οκτωβρίου 1492, έφτασαν σε ένα νησί των Αντιλλών, που το ονόμασε San Salvador. Όταν επέστρεψε φέρνοντας γεωργικά προϊόντα και μερικούς ιθαγενείς, η υποδοχή που του έγινε ήταν θριαμβευτική.

Στη συνέχεια πραγματοποίησε ακόμα 3 ταξίδια αλλά τελικά έπεσε σε δυσμένεια και αποσύρθηκε στο Βαγιαδολίδ όπου έζησε τα τελευταία χρόνια της ζωής του στην αφάνεια. Η συμβολή του όμως στην ανακάλυψη του Νέου Κόσμου άλλαξε τον ρου της ιστορίας.

Φερδινάνδος Μαγγελάνος

Ο Πορτογάλος θαλασσοπόρος Φερδινάνδος Μαγγελάνος ηγήθηκε της πρώτης αποστολής που κατάφερε να πραγματοποιήσει τον περίπλου της Γης κατά το διάστημα 1519-1522, με την υποστήριξη της Ισπανίας.

Το 1517 ο Μαγγελάνος κατόρθωσε να πείσει τον Ισπανό βασιλιά Κάρολο Α΄ να οργανώσει μια ναυτική αποστολή προς τα Νησιά των Μπαχαρικών, τις σημερινές Μολούκες νήσους στην Ινδονησία.

Όμως η αποστολή αυτή δεν θα ακολουθούσε τη γνωστή πορεία μέσω Ινδικού ωκεανού αλλά θα διέσχιζε τον Ατλαντικό ωκεανό, θα έφτανε στις ακτές της Νότιας Αμερικής και θα αναζητούσε την, άγνωστη ακόμα τότε, θαλάσσια δίοδο που συνδέει τον Ατλαντικό Ωκεανό με τον Ειρηνικό.

Έτσι, ξεκίνησε το 1519 από το λιμάνι Σανλούκαρ ντε Μπαραμέδα. Αφού πέρασε τα Κανάρια νησιά και το Πράσινο Ακρωτήριο έφτασε στις Βραζιλιάνικες ακτές στο Ρίο ντε Τζανέιρο. Όμως προχωρώντας προς το Νότο και βρίσκοντας έρημες ακτές τα πληρώματα άρχισαν να δυσφορούν. Τότε ο Μαγγελάνος αποκεφάλισε τους στασιαστές ενώ σε 40 ναύτες απέδωσε χάρη.

Μετά από πολλές προσπάθειες ανακάλυψε το πέρασμα προς τον ωκεανό μέσα από έναν πορθμό στο άκρο της Νότιας Αμερικής που πήρε το όνομα του (Στενά του Μαγγελάνου). Ένα μήνα αργότερα μπήκε στο μεγάλο ωκεανό που τον ονόμασε Ειρηνικό, γιατί τον βρήκε πολύ ήσυχο «mar pacifico».

Ο Μαγγελάνος όμως δεν κατάφερε να ολοκληρώσει το ταξίδι του καθώς σκοτώθηκε σε μια μάχη με ιθαγενείς στο νησί Μακτάν, των Φιλιππίνων. Από τα 5 πλοία και τα περίπου 250 άτομα που ξεκίνησαν μαζί με τον Μαγγελάνο το 1519, μόνο ένα πλοίο με 18 μόλις άνδρες πλήρωμα κατάφεραν να επιστρέψουν στην Ισπανία το 1522, ολοκληρώνοντας έτσι τον πρώτο περίπλου της Γης.

Τζαίημς Κουκ

Ο James Cook έζησε τον 18ο αιώνα και θεωρείται ένας από τους μεγαλύτερους εξερευνητές και πλοηγούς όλων των εποχών. Τον Αύγουστο του 1768, ξεκίνησε δυτικά με το Endeavour (ένα πλοίο 30 μέτρων και 100 άτομα πλήρωμα) προς την Ταϊτή, με σκοπό να παρατηρήσει την έκλειψη της Αφροδίτης.

Ο πραγματικός όμως σκοπός της αποστολής ήταν να ανακαλύψει μια άγνωστη έκτη ήπειρο. Αυτό που ανακάλυψε ήταν η Νέα Ζηλανδία και τα Ανατολικά παράλια της Αυστραλίας. Στο δεύτερο ταξίδι του έφτασε πολύ κοντά στην Ανταρκτική αλλά τα μεγάλα παγόβουνα και οι αντίξοες καιρικές συνθήκες τον ανάγκασαν να ανέβει βορειότερα προς την Ταϊτή. Στο τρίτο και τελευταίο ταξίδι του, μία διένεξη με τους ντόπιους οι οποίοι έκλεψαν μια λέμβο από το πλοίο του, είχε σαν συνέπεια τον θάνατό του από τους ιθαγενείς.

Ο James Cook έκανε δυο φορές τον περίπλου της Γης και με τις επιστημονικές του γνώσεις κατάφερε να χαρτογραφήσει ένα σημαντικό κομμάτι του Ειρηνικού Ωκεανού, τη Νέα Ζηλανδία και την Αυστραλία, αλλάζοντας ουσιαστικά τα γεωγραφικά δεδομένα της εποχής. Το αξιοθαύμαστο είναι ότι οι μετρήσεις του ήταν τόσο ακριβείς που οι ναυτικοί χρησιμοποιούσαν τους χάρτες του μέχρι τον 20ο αιώνα.

Ρόαλντ Αμούνδσεν

O Ρόαλντ Αμούνδσεν, γνωστός ως ο «Τελευταίος των Βίκινγκς» ήταν ο πρώτος που κατέκτησε τον Νότιο Πόλο αλλά και ο πρώτος που πάτησε και τους δύο πόλους.

Ο Αμούνδσεν, άνθρωπος μεθοδικός και μετρημένος, αρχικά εξερεύνησε τις Αρκτικές περιοχές αλλά όταν έμαθε ότι ο Robert Peary πάτησε το Βόρειο Πόλο αποφάσισε να κατευθυνθεί στο Νότιο Πόλο. Με το πλοίο του Fram και 100 σκυλιά Γροιλανδίας ξεκίνησε για την Ανταρκτική.

Αφού εγκλιματίστηκε για μερικούς μήνες, αναχώρησε στις 19 Οκτωβρίου 1911 με 5 άντρες, τέσσερα έλκηθρα και 52 σκυλιά για το Νότιο Πόλο. Στις 15 Νοεμβρίου έφτασαν στην βάση των Υπερ-Ανταρκτικών Ορέων και στη συνέχεια αναρριχήθηκαν στον Παγετώνα Άξελ Χέιμπεργκ. Κατασκήνωσαν στην τοποθεσία «Χασάπικο», όπου σκότωσαν 24 από τα σκυλιά τους. Διέσχισαν με χιονοθύελλα και άσχημες καιρικές συνθήκες την περιοχή που ο Αμούνδσεν βάφτισε “The Devil’s Ballroom”, επειδή οι ρωγμές στον πάγο ήταν κρυμμένες κάτω από ένα στρώμα χιονιού, κάνοντας κάθε βήμα εξαιρετικά επικίνδυνο. Στις 14 Δεκεμβρίου 1911, η ομάδα του Αμούνδσεν με τα εναπομείναντα 16 σκυλιά, έφτασαν στο Νότιο Πόλο, 35 μέρες πριν από την αντίπαλη ομάδα του Robert Scott. Άφησαν μια μικρή σκηνή και ένα γράμμα που δήλωνε το κατόρθωμά τους, για την περίπτωση που δεν επέστρεφαν σώοι.

Ζακ-Υβ Κουστώ

Ο Ζακ-Υβ Κουστώ, ήταν ωκεανογράφος, κινηματογραφιστής και ο πιο διάσημος υποβρύχιος εξερευνητής του 20ου αιώνα. Κατασκεύασε την πρώτη μάσκα καταδύσεων, την προστατευτική καταδυτική στολή αλλά και την πρώτη ολοκληρωμένη συσκευή αυτόνομης κατάδυσης.

Ο Κουστώ δημιούργησε μια υποβρύχια ερευνητική ομάδα και με το θρυλικό του σκάφος “Καλυψώ” ξεκίνησε να εξερευνά το βυθό της θάλασσας, ένα ταξίδι 13.800 μιλίων που τον οδήγησε στα βάθη όλων των ωκεανών του πλανήτη. Με τη κάμερά του κατέγραψε όλη τη θαλάσσια ζωή, εξερεύνησε αμέτρητα ναυάγια, ενώ προσπάθησε να δώσει απαντήσεις σε πολλές ανθρώπινες απορίες. Ανάμεσα στα επιτεύγματα του είναι και η ανακάλυψη του μηχανισμού των Αντικυθήρων, ενώ ανακάλυψε και το ναυάγιο του “Βρετανικού”.

Οφείλουμε πολλά στους εξερευνητές και θαλασσοπόρους: ασφαλή χαρτογραφημένα ναυτικά ταξίδια, ωκεανούς, ηπείρους ολόκληρες, εμπόριο, μπαχαρικά, εξωτικά αγροτικά προϊόντα, όλα για την ανθρωπότητα.

ΟΙ ΑΝΑΚΑΛΥΨΕΙΣ ΝΕΩΝ ΧΩΡΩΝ

ΑΝΑΚΑΛΥΨΕΙΣ ΝΕΩΝ ΧΩΡΩΝ

Η Ασθένεια των Ναυτικών

  Όταν οι ευρωπαίοι θαλασσοπόροι άρχισαν από τον 15ο αιώνα να εξερευνούν τον άγνωστο - τότε - Ατλαντικό Ωκεανό, είχαν να αντιμετωπίσουν μια σειρά από κακουχίες, πολλές φορές πρωτόγνωρες, καθώς η φύση των ταξιδιών αυτών ήταν κατά πολύ διαφορετική από τα καθιερωμένα ταξίδια στην Μεσόγειο Θάλασσα και στις υπόλοιπες θάλασσες της Ευρώπης τα οποία διαρκούσαν μέρες, με τα πλοία να έχουν πάντα κοντά τους μια γνώριμη ακτή για να καταφύγουν σε περίπτωση που θα υπήρχε κάποια ανάγκη. Με την πρόοδο των εξερευνήσεων και των ανακαλύψεων, συνεχίζοντας τις εξερευνήσεις σε όλο και πιο απομακρυσμένες περιοχές, η χρονική διάρκεια των  θαλάσσιων ταξιδιών, αύξανε ολοένα και περισσότερο, σε σημείο που ένα ταξίδι μπορούσε να διαρκέσει μέχρι και χρόνια. Το σημαντικότερο πρόβλημα που αντιμετώπιζαν οι ναυτικοί των ταξιδιών αυτών, ήταν η τροφή η οποία εκτός του ότι πολλές φορές περιοριζόταν στο ελάχιστο για να μην εξαντληθούν οι προμήθειες, ήταν χαμηλή σε θρεπτικά συστατικά. Η έλλειψη φρέσκων λαχανικών και φρούτων για τα οποία δεν υπήρχε ακόμα η δυνατότητα να συντηρηθούν για μεγάλο χρονικό διάστημα, γινόταν η αιτία ώστε τα πληρώματα των εξερευνητικών αποστολών να προσβάλλονται από την ασθένεια του σκορβούτου, γνωστή και σαν ασθένεια των ναυτικών. 

Το σκορβούτο, κατά την Εποχη των Ανακαλύψεων, ήταν η κύρια αιτία για τους θανάτους των ναυτικών που συμμετείχαν σε εξερευνητικές αποστολές, σε σημείο που η ασθένεια αυτή τους αποδεκάτιζε. Το σκορβούτο, δημιουργείται όταν για μεγάλο χρονικό διάστημα, συνήθως από εξήντα μέχρι ενενήντα ημέρες, ο ανθρώπινος οργανισμός δεν λαμβάνει βιταμίνης C.  Τα πρώτα σημάδια της ασθένειας, είναι η αδυναμία, η εύκολη κόπωση και ο πόνος στους μύες, κυρίως των ποδιών. Έπειτα, τα ούλα αρχίζουν να διογκώνονται και, όσο αναπτύσσεται η ασθένεια, να αιμορραγούν και να σαπίζουν. Παράλληλα, αρχίζουν να πονάνε όλες οι αρθρώσεις και οι μύες, δημιουργούνται πληγές στο δέρμα, δημιουργείται γάγγραινα κυρίως στα κάτω άκρα, μέχρι που ο εξασθενισμένος ανθρώπινος οργανισμός, νεκρώνει είτε από κάποια λοίμωξη που θα του δημιουργήσει ψηλό πυρετό είτε από αιμορραγία. 

   Κατά το πρώτο ταξίδι του Βάσκο ντα Γκάμα το 1497 όπου και ανακαλύφθηκε ο θαλάσσιος δρόμος από την Ευρώπη προς την Ινδία μέσω του Ακρωτηρίου της Καλής Ελπίδας, από τους εκατόν εξήντα άνδρες της αποστολής, πάνω από εκατό, πέθαναν εξ αιτίας του σκορβούτου. Ο Βάσκο ντα Γκάμα, σε μια προσπάθεια να αντιμετωπίσει αυτή την παράξενη ασθένεια, διέταξε τους ασθενείς να πλένουν το στόμα τους με τα ίδια τους τα ούρα! Κάτι που όπως ήταν αναμενόμενο δεν απέφερε κάποιο αποτέλεσμα. Σημαντικές ήταν και οι απώλειες κατά το ταξίδι του Μαγγελάνου το 1519, όπου από τους διακόσιους τριάντα που συμμετείχαν στην αποστολή, περίπου οι μισοί πέθαναν από το σκορβούτο και πιθανότατα να ήταν περισσότεροι αν δεν υπήρχαν λιποταξίες και θάνατοι από άλλους λόγους. Το 1535, ο Γάλλος θαλασσοπόρος Ζακς Καρτιέ, είχε να αντιμετωπίσει την ασθένεια αυτή όχι κατά την διάρκεια του ταξιδιού του αλλά στις ακτές του Καναδά που είχε ανακαλύψει το προηγούμενο έτος. Καθώς το πρώτο του ταξίδι είχε πραγματοποιηθεί τους θερινούς μήνες, στο δεύτερο ταξίδι αποφάσισε να ξεχειμωνιάσει στις ακτές του Καναδά, πιστεύοντας πως ο χειμώνας θα ήταν ο ίδιος με εκείνον της Βόρειας Γαλλίας, αφού οι περιοχές που είχε ανακαλύψει βρίσκονται στο ίδιο γεωγραφικό πλάτος. Οι εκτιμήσεις του όμως δεν επαληθεύτηκαν, ώστε να αντιμετωπίσει έναν πρωτοφανή - για εκείνον και τους άνδρες του - παγωμένο χειμώνα, εγκλωβισμένος στον παγωμένο ποταμό του Αγίου Λαυρεντίου. Η έλλειψη φρέσκων φρούτων και λαχανικών, έγινε η αιτία είκοσι πέντε μέλη της αποστολής να πεθάνουν από σκορβούτο. Ο αριθμός αυτός θα ήταν μεγαλύτερος αν οι ιθαγενείς δεν έδειχναν στους Γάλλους ένα αφέψημα που παρασκεύαζαν βράζοντας τα κλαδιά ενός δέντρου το οποίο είχε θεραπευτικές ιδιότητες. 

   Όσο αύξαναν οι υπερωκεάνιες δραστηριότητες των ευρωπαίων, τόσο αύξαναν και οι θάνατοι των ναυτικών από το σκορβούτο. To 1740 ο Βρετανός Τζορτζ Άνσον, απέπλευσε από την Αγγλία με έναν στόλο οχτώ πλοίων, με αρχικό σκοπό να επιτεθεί στις Ισπανικες αποικίες της Αμερικής. Ο Άνσον, επέστρεψε στην Αγγλία μετά από τέσσερα χρόνια, έχοντας πραγματοποιήσει τον περίπλου της Γης. Ο δραματικός απολογισμός όμως σε ανθρώπινο δυναμικό, ήταν η επιβίωση μόλις 188 ανδρών από τους 1854 που ακολούθησαν την αποστολή, με κύρια αιτία θανάτου το σκορβούτο. Το γεγονός αυτό, ώθησε την Βρετανική Κυβέρνηση να αρχίσει τις διαδικασίες έρευνας για αυτή την ασθένεια που ήδη της είχε στοιχίσει αρκετά τόσο σε ανθρώπινο δυναμικό όσο και σε πλοία τα οποία χάνονταν λόγω του μικρού αριθμού των ναυτών που απέμενε κατά την διάρκεια των ταξιδιών, οι οποίοι δεν επαρκούσαν πια για να τα στελεχώσουν. Αν και η αναζήτηση για την αντιμετώπιση της μάστιγας του σκορβούτου στις μεγάλης διάρκειας ναυτικές εξερευνήσεις είχε αρχίσει από την εμφάνιση της, το 1747, ο Σκοτσέζος Τζέιμς Λιντ, ως γιατρός στην Βρετανική φρεγάτα Σόλσμπερι, πειραματίστηκε με διάφορες θεραπείες σε δώδεκα μέλη του πληρώματος που είχαν προσβληθεί από σκορβούτο, μέχρι που ανακάλυψε πως τα εσπεριδοειδή φρούτα, θεραπεύουν την ασθένεια αποδίδοντας παρόλα αυτά την εμφάνιση της στις σκληρές συνθήκες που είχαν να αντιμετωπίσουν οι ναυτικοί της εποχής και όχι απλώς στην έλλειψη της βιταμίνης C η οποία βέβαια δεν είχε ανακαλυφθεί ακόμη (οι βιταμίνες ανακαλύφθηκαν τον 20ο αιώνα). 

   Κατά τα τέλη του 18ου αιώνα, υπό την καθοδήγηση του Σκωτσέζου Γκίλμπερτ Μπλέιν, εφαρμόστηκε στην Βρετανική φρεγάτα Σάφολκ ένα ακόμη πείραμα για την αντιμετώπιση του σκορβούτου. Κατά το ταξίδι του Σάλφοκ στην Ινδία το οποίο διήρκεσε περίπου δύο χρόνια, στα μέλη του πληρώματος χορηγούνταν ημερησίως ένα μείγμα από ρούμι, νερό, ζάχαρη και χυμό λεμονιού. Σε όσους εμφανίστηκαν σημάδια της ασθένειας, όταν τους χορηγήθηκε επιπλέον ποσότητα χυμού λεμονιού, τα σημάδια εξαλείφθηκαν. Η επιτυχία αυτού του πειράματος, οδήγησε τους Βρετανούς να καθιερώσουν το 1795 τον φυσικό χυμό λεμονιού ως μέρος της ημερήσιας διατροφής στα πλοία τους, νικώντας έτσι μια ασθένεια εξ αιτίας της οποίας, κατά την Εποχή των Ανακαλύψεων, χάθηκαν περισσότεροι ναυτικοί από όσους χάθηκαν από το σύνολο των υπόλοιπων αιτιών (ναυάγια, μάχες, κλπ).

ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ

                                           

ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ




Π Ρ Ι Ν Τ Η Ν Α Ν Α Γ Ε Ν Ν Η Σ Η







«Φτωχή και γυμνή περπατεί η φιλοσοφία, λέει…λίγους συντρόφους θα έχεις σ’ αυτές τις στράτες μα σε παρακαλώ, πνεύμα μαγικό εσύ, τέλος μη δώσεις στην υπέροχή σου αυτή πορεία.»




Οι στίχοι αυτοί του Πετράρχη -με την εμφάνιση του οποίου αρχίζει μια καινούρια εποχή του πολιτισμού, η εποχή της Αναγέννησης- εκφράζουν, με σπαρακτικό τρόπο, το δραματικό σημείο στο οποίο είχε φτάσει η φιλοσοφία, ύστερα από τη μακρά περίοδο των Μέσων Χρόνων, του Μεσαίωνα, κατά την οποία οι φιλόσοφοι, και κάτω από την καταλυτική επίδραση του Αριστοτέλη, είχαν εμπλακεί σε μια εξαντλητική διατύπωση λογικών επιχειρημάτων, κατά τα άλλα άψογων από τυπικής πλευράς, η προβολή των οποίων αποσκοπούσε στην αντιμετώπιση καθαρά θεωρητικών ζητημάτων τα οποία δεν είχαν σχέση με τα προβλήματα που αντιμετώπιζαν οι άνθρωποι.




Ο Πετράρχης (1304-1374), ήταν εκείνος που εγκαινίασε τη στάση της τρυφερής προσοχής προς τον αρχαίο πνευματικό πολιτισμό. Και επέδειξε έντονο ενδιαφέρον προς τη φύση, που εκδηλώθηκε έντονα κατά την περίοδο της Αναγέννησης που ακολούθησε.




Η θανατική καταδίκη του Τζορντάνο Μπρούνο (γεν. 1548), που ήταν και η τελευταία δολοφονία της Ιεράς Εξέτασης απέναντι στην ελεύθερη φιλοσοφική σκέψη, σηματοδότησε το τέλος της μαγικής ή αλχημικής εποχής των φιλοσόφων που έδρασαν στη σκοτεινή πλευρά της εποχής της Αναγέννησης και πλέον, εισερχόμαστε στα χρόνια της ορθολογιστικής αναγεννησιακής σκέψης.




Κατά το Μπρούνο και τους άλλους αλχημιστές φιλοσόφους (π.χ. Παράκελσος) υποστήριζαν τη μαγική προσέγγιση των πραγμάτων, που εκπορευόταν από την πεποίθηση ότι η φύση μέσα στην οποία ζει και δρα ο άνθρωπος, δεν είναι κάτι ανοικείο, διαφορετικό προς αυτόν, αλλά ότι απεναντίας είναι ο εαυτός του σε μεγέθυνση και, ως εκ τούτου, μπορεί, σαν ένας θεός κι αυτός, παρεμβαίνοντας στη διαδικασία της λειτουργίας της, να την προωθήσει, να την κάνει τελειότερη, κι έτσι ο άνθρωπος να ξεπεράσει το φράγμα του θανάτου, της αρρώστιας και της φτώχιας και να γίνει ευτυχισμένος εδώ, πάνω σ’ αυτή τη γη.




Α Ν Α Γ Ε Ν Ν Η Σ Η (14ος-16ος αι.)

Σύμφωνα με την παραδοσιακή άποψη, η Αναγέννηση εννοείται ως η ιστορική περίοδος της Ευρώπης που ακολούθησε μετά τους Σκοτεινούς Αιώνες (Μεσαίωνας) και προηγήθηκε της Μεταρρύθμισης, διαρκώντας περίπου από το 14ο μέχρι το 16ο αιώνα και τελικά θεωρήθηκε περισσότερο ως ένα πολιτιστικό πρόγραμμα ή κίνημα που βασίστηκε στον Ουμανισμό και τον Κλασικισμό, παρά ως μια αυτόνομη ιστορική περίοδος. Η νέα πνοή της Αναγέννησης επικεντρώθηκε κυρίως στον τομέα των τεχνών, ενώ έθεσε τους σπόρους για μια νέα εποχή της φιλοσοφίας, η οποία, όμως εκφράστηκε κυρίως την περίοδο του Διαφωτισμού.




Αναγεννησιακός Ουμανισμός




Με τον όρο αυτό αναφερόμαστε στην πνευματική κίνηση που εκδηλώθηκε στη δυτική Ευρώπη, ξεκινώντας από τη Φλωρεντία, στα τέλη του 14ου αιώνα. Χαρακτηρίστηκε από την τάση για την αναζωπύρωση του ενδιαφέροντος για την τέχνη και τις αξίες του κλασικού κόσμου, καθώς και από την αίσθηση του ατόμου να κατανοήσει και να αλλάξει τόσο τον εαυτό και τον κόσμο αναζητώντας ορθολογικές απαντήσεις και όχι θρησκευτικές, που κυριαρχούσαν στην προηγούμενη περίοδο του Μεσαίωνα.




Ο όρος Ουμανισμός ή Ανθρωπισμός χρησιμοποιήθηκε πρώτη φορά το 14ο αιώνα και αναφερόταν σε όσους δίδασκαν τις λεγόμενες ελευθέριες τέχνες (γεωμετρία, γραμματική, ποίηση, ρητορική και ηθική φιλοσοφία). Ο ουμανισμός ενθάρρυνε το ενδιαφέρον των ανθρώπων για την τέχνη, για την κλασική αρχαιότητα και την ανθρώπινη φύση. Έδινε έμφαση στο λόγο και στην έρευνα και αμφισβητούσε τη θεολογική παράδοση που εξύψωνε το θείο, χρησιμοποιώντας ως μοντέλα καθημερινούς ανθρώπους. Πίστευαν στη σημασία της εκπαίδευσης και στην πεποίθηση ότι η τέχνη μπορούσε να κωδικοποιηθεί σε κανόνες που θα εξυπηρετούσαν του σκοπούς της διδασκαλίας. Ανάμεσα στους σημαντικότερους ουμανιστές καλλιτέχνες ήταν ο Ραφαήλ, Λεονάρντο Ντα Βίντσι, Ντονατέλο, Τιντορέτο και Τσιτσιάνο. Στην ακαδημαϊκή διδασκαλία ο Πουσέν ήταν ένας από τους σημαντικότερους διανοούμενους της εποχής του.




Μακιαβελισμός




Σημαντική ώθηση για τη φιλοσοφική σκέψη της εποχής αυτής έδωσε ο Νικολό Μακιαβέλι (1469-1527). Σύμφωνα με το έργο του «Ο Ηγεμών», το χάσμα ανάμεσα στο πώς θα έπρεπε να ζει κανείς και το πώς πραγματικά ζει, είναι τόσο μεγάλο, ώστε ο άνθρωπος που αμελεί αυτό που πραγματικά γίνεται προς χάριν αυτού που θα έπρεπε να γίνεται, παίρνει το δρόμο προς την αυτοκαταστροφή και όχι προς την αυτοσυντήρηση. Επιτυχημένος ηγεμόνας, κατά το μακιαβελισμό, είναι ο προικισμένος με αρετή (< virtu, με τη σημασία της δύναμης και της ικανότητας προσαρμογής) και αυτός που ξέρει να αδράττει τις ευκαιρίες που του προσφέρει η τύχη. Ο επιτυχημένος ηγεμόνας καθοδηγείται όχι από το θρησκευτικό δόγμα ή από τα ηθικά παραγγέλματα, αλλά από την αυστηρά ωφελιμιστική επιλογή των μέσων που είναι κατάλληλα για τους σκοπούς του και τελικά, υποστήριξε την νεωτεριστική άποψη της ένωσης του έθνους, σ’ ένα συγκεντρωτικό κράτος (συγκεντρωτισμός).
































Μ Ε Τ Α Ρ Ρ Υ Θ Μ Ι Σ Η (16ος αι.)




Η Θρησκευτική Μεταρρύθμιση ή απλώς Μεταρρύθμιση, ήταν ένα θρησκευτικό κίνημα του 16ου αιώνα, το οποίο περιλάμβανε δυο κύριες φάσεις: την Προτεσταντική Επανάσταση που ξέσπασε το 1517 και κατέληξε στην απόσχιση μεγάλου τμήματος της βόρειας Ευρώπης από το ρωμαιοκαθολικό δόγμα, καθώς και την καθολική μεταρρύθμιση που έφτασε στο ζενίθ της γύρω στο 1560. Η Μεταρρύθμιση άρχισε ουσιαστικά στη Γερμανία το 1517, όταν ο Λούθηρος συνέταξε τις περίφημες 95 θέσεις του, με τις οποίες καταδίκαζε την πώληση συγχωροχαρτιών και την απόλυτη εξουσία του Πάπα, και τις τοιχοκόλλησε στην πόρτα της μητρόπολης της Βιτεμβέργης. Η θρησκευτική θεωρία της Μεταρρύθμισης αποτελεί σώμα αρχών για το δόγμα του Προτεσταντισμού, με βασικούς υποστηρικτές, εκτός από το Λούθηρο, τον Καλβίνο και το Ζβίγγλιο. Ξεκινά έτσι μια ουσιαστική αλλαγή νοοτροπίας, που ξεπερνά την πίστη στο αλάθητο της παπικής εξουσίας και εγκαινιάζεται έτσι η νέα σκέψη, πάνω στη εσωτερική όψη της θρησκείας, ανοίγοντας πόρτες για την ανάπτυξη της φιλοσοφικής σκέψης που ανθεί στην επόμενη περίοδο του Διαφωτισμού.






















ΠΡΟΑΓΓΕΛΟΙ ΤΟΥ ΔΙΑΦΩΤΙΣΜΟΥ (17ος αι.)




Ήδη από το 16ο αιώνα, Ο Μονταίν εφάρμοσε το σκεπτικισμό, που πήρε την πιο ακραία μορφή του με το Ρενέ Ντεκάρτ στα μέσα του 17ου αιώνα, ο οποίος εισάγει την εμφάνιση του ρεύματος του Ορθολογισμού.













Βασική πεποίθηση του Ορθολογισμού είναι ότι η πηγή της γνώσης είναι ο λόγος, η καθαρή γνώση, δηλαδή η νόηση που λειτουργεί σύμφωνα με τους δικούς της νόμους και τις δικές τις δυνατότητες, άσχετα με τα δεδομένα του εμπειρικού κόσμου. Υπάρχουν στο ανθρώπινο πνεύμα γνωστικά στοιχεία, όπως τα μαθηματικά αξιώματα, οι λογικές αρχές, οι ιδέες σχετικά με την ψυχή και το Θεό, που έχουν απόλυτη ισχύ και επιβάλλονται ως κάτι αναγκαίο. Χάρη σ’ αυτές τις έμφυτες αρχές και ιδέες ο νους μπορεί να γνωρίσει την αλήθεια αδιαφορώντας για την εμπειρία ή αποδίδοντας δευτερεύουσα σημασία σ’ αυτή. Αρκεί, για το σκοπό αυτό, να στηριχτεί στις δικές του δυνατότητες και να αξιοποιήσει τα προεμπειρικά δεδομένα που διαθέτει, χρησιμοποιώντας την εμπειρία ως έναυσμα και μόνο για την ενεργοποίηση των τελευταίων. Η σκέψη αποτελεί το βασικό κριτήριο της ύπαρξης («cogito ergo sum» = σκέπτομαι, άρα υπάρχω)













Τη θεωρία του Ορθολογισμού, αν και με κάποιες διαφοροποιήσεις, ακολούθησαν ακόμα οι Λάιμπνιτς και Χέγκελ.













Στον αντίποδα, εμφανίστηκε το ρεύμα του Εμπειρισμού, σύμφωνα με το οποίο, η σπουδαιότερη, αν όχι η μοναδική πηγή της γνώσης είναι οι αισθήσεις, που εξασφαλίζουν το εμπειρικό υλικό. Προεμπειρικά στοιχεία, με τη μορφή των έμφυτων ιδεών, δεν υπάρχουν. Οι λογικές έννοιες δε βρίσκονται από πριν στη συνείδηση αλλά απορρέουν από την εμπειρία, το υλικό της οποίας υποβάλλεται σε επεξεργασία και αποτελεί αντικείμενο λογικής αφαίρεσης. Η νόηση δε διαθέτει, από μόνη της, τίποτε «εκ του μηδενός», αλλά περιορίζεται, απλά, στο να κατατάσσει, να συνθέτει και γενικότερα να επεξεργάζεται το υλικό των αισθήσεων, παράγοντας, με βάση αυτό, συνθετότερες παραστάσεις.




Βασικοί θιασώτες του φιλοσοφικού αυτού ρεύματος ήταν οι Τζον Λοκ, Τζορτζ Μπέρκλεϋ και Ντέιβιντ Χιουμ . Ειδικότερα ο Χιούμ, στο πεδίο της ηθικής, υποστήριζε ότι η έννοια του ορθού και του εσφαλμένου δεν απορρέει από το λόγο (<λογική), αλλά προέρχεται από το ενδιαφέρον του καθενός μας για ευτυχία. Το ανώτερο ηθικό καλό είναι η καλοσύνη, ένα ανιδιοτελές συμφέρον για τη γενική ευδαιμονία της κοινωνίας, το οποίο ο Χιουμ θεωρούσε συνώνυμο με την ανθρώπινη ευτυχία, συνδέοντας έτσι την ατομική ηθική, και κατ’ επέκταση την ατομική ευτυχία, με την ευδαιμονία του συνόλου.













Την αντίθεση ορθολογισμού και εμπειρισμού προσπάθησε να ξεπεράσει ο Εμμανουήλ Καντ με τη Κριτική διδασκαλία του, σύμφωνα με την οποία η επιστημονική θεμελίωση της γνώσης προϋποθέτει συνεργασία λόγου και εμπειρίας. Αναπτύσσεται έτσι το ρεύμα του Φαινομενισμού, κατά το οποίο τα πράγματα υπάρχουν έξω από τη συνείδηση, η τελευταία, όμως δεν τα γνωρίζει «καθ’ εαυτά» αλλά αποκλειστικά και μόνο ως φαινόμενα. Αυτό σημαίνει ότι τα πράγματα δεν τα γνωρίζουμε όπως ακριβώς είναι, αλλά όπως μπορούμε να τα αντιληφθούμε. Η αιτία, κατά τον Καντ, βρίσκεται στο ότι τα εμπειρικά δεδομένα υποβάλλονται σε επεξεργασία από τις a priori, δηλαδή τις προεμπειρικές δομές, σύμφωνα με τις οποίες λειτουργεί το πνεύμα μας και οι οποίες «παραμορφώνουν» κατά κάποιο τρόπο, τη γνώση μας για τα πράγματα, κάνοντάς μας να τα γνωρίζουμε ως φαινόμενα και μόνο. Το πράγμα στην ουσία και στην ιδιοτυπία του θα μας μείνει για πάντα άγνωστο.

ΑΘΗΝΑΪΚΗ ΣΥΜΜΑΧΙΑ

Η «επίσημη» πρώτη πτώχευση στην παγκόσμια ιστορία σημειώθηκε το 454 προ Χριστού στον Ναό της Δήλου.

Τον 4ο αιώνα π.Χ. στον Ναό του Απόλλωνα στη Δήλο βρίσκονταν οι θησαυροί της συνομοσπονδίας των ελληνικών πόλεων-κρατών κάτω από την ηγεσία της Αθήνας.

Εκεί φυλασσόταν το τεράστιο ποσό των εισφορών των συμμάχων και εκεί γίνονταν οι συναντήσεις των αντιπροσώπων.

Οι πόλεις-κράτη συνέβαλαν στο ταμείο με τη μορφή οικονομικών πόρων, στρατευμάτων και πλοίων, ενώ τα μέλη είχαν ισότιμη ψήφο στο συμβούλιο που είχε δημιουργηθεί.

Το ποσό της οικονομικής συμβολής καθοριζόταν από την Αθήνα, η οποία κατάφερε κάποια στιγμή να μεταφερθεί το θησαυροφυλάκιο της Συμμαχίας από τη Δήλο στην Αθήνα, καθώς πολύ σύντομα η Δηλιακή Συμμαχία εξελίχθηκε σε Αθηναϊκή Ηγεμονία.

Ο Αριστείδης καθόρισε πρώτος το ποσό της εισφοράς για κάθε πόλη με τόσο δίκαιο τρόπο που οι σύμμαχοι τον ονόμασαν «τον δικαιότερο από όλους τους ανθρώπους».

Το 454 π.Χ., λοιπόν, και ενώ η περίφημη αθηναϊκή συμμαχία έχει ανασυσταθεί, 13 πόλεις-κράτη προχώρησαν σε δανεισμό από τον Ναό της Δήλου. Οι δέκα πόλεις-κράτη, όμως, δεν μπορούσαν να αποπληρώσουν τα χρέη τους, προχωρώντας έτσι στην πρώτη... στάση πληρωμών της παγκόσμιας ιστορίας!

Δύο από τις δέκα πόλεις-κράτη, μάλιστα, δεν μπόρεσαν τελικά να αποπληρώσουν τα χρέη τους, ενώ οι υπόλοιπες οκτώ ζήτησαν αυτό που αποκαλείται... επαναδιαπραγμάτευση χρέους.

Η στάση πληρωμών στην Αρχαία Ελλάδα δεν ήταν, λοιπόν, άγνωστο φαινόμενο, διότι -όπως λέγεται- οι αρχαίοι Ελληνες ως έμποροι αναγνώριζαν αυτό που αποκαλείται σήμερα συνυπευθυνότητα χρέους – δηλαδή ότι ο δανειστής πρέπει να αναλαμβάνει μερίδιο του ρίσκου αν κάτι πάει στραβά.

Το θέμα είναι, πάντως, ότι πολλά από τα δάνεια χορηγήθηκαν τότε με τη σίγουρη πρόβλεψη ότι ο οφειλέτης θα αποδειχτεί τελικά ανίκανος να εκπληρώσει τις υποχρεώσεις του.

Μετά το «κανόνι» ο Περικλής μετέφερε το ταμείο της Συμμαχίας στην Ακρόπολη της Αθήνας. Εκτοτε οι αποφάσεις λαμβάνονταν μόνο από την Αθήνα και ο φόρος οριζόταν από την Εκκλησία του Δήμου.

ΠΕΡΙΚΛΗΣ ΞΑΝΘΙΠΠΟΥ ΧΟΛΑΡΓΕΥΣ

Ο Περικλής του Ξανθίππου ο Χολαργεύς (από τις λέξεις περί και κλέος δηλαδή o περιτριγυρισμένος από δόξα, περίδοξος, περίπου 495-429 π.Χ.) ήταν Αρχαίος Έλληνας πολιτικός, ρήτορας και στρατηγός του 5ου αιώνα π.Χ., γνωστού και ως «Χρυσού Αιώνα», και πιο συγκεκριμένα της περιόδου μεταξύ των Περσικών Πολέμων και του Πελοποννησιακού Πολέμου. Η δύναμη, δόξα και η φήμη την οποία χάρισε στην Αρχαία Αθήνα, δικαιώνουν απόλυτα το χαρακτηρισμό του Χρυσού Αιώνα. Η εποχή στην οποία ήταν κύριος της πολιτικής ζωής της Αρχαίας Αθήνας, δηλαδή μεταξύ του 461 π.Χ. και του 429 π.Χ., ονομάζεται μέχρι σήμερα «Εποχή του Περικλή». Γυναίκα του ήταν η Ασπασία.

Ο Περικλής εκμεταλλεύτηκε τη νίκη των ελληνικών δυνάμεων επί των Περσών και την άνοδο της ναυτικής δύναμης της Αθήνας προκειμένου να μετατρέψει τη Δηλιακή Συμμαχία σε «Αθηναϊκή Ηγεμονία», οδηγώντας την πόλη του στην μεγαλύτερη ακμή της ιστορίας της κατά την περίοδο των 14 συνεχόμενων ετών που εκλεγόταν στο αξίωμα του Στρατηγού. Σε στρατιωτικό επίπεδο, οι επεκτατικές και στρατιωτικές επιχειρήσεις που πραγματοποίησε κατά την διάρκεια της κυριαρχίας του είχαν σαν κύριο στόχο τη διαφύλαξη των συμφερόντων της Αθήνας. Τις επιχειρήσεις αυτές διεξήγαγε με τη βοήθεια του πανίσχυρου αθηναϊκού ναυτικού, το οποίο άρχισε να δυναμώνει την εποχή του Θεμιστοκλή και αργότερα του Κίμωνα, γιου του Μιλτιάδη. Ωστόσο, στην απόλυτη ακμή του έφτασε κατά την εποχή του Περικλή και αποτέλεσε τον κινητήριο μοχλό της αθηναϊκής υπερδύναμης. Ο Περικλής ήταν ηγέτης της Αθήνας μέχρι τα δύο πρώτα χρόνια του Πελοποννησιακού Πολέμου, ώσπου το 429 π.Χ. απεβίωσε εξαιτίας του λοιμού των Αθηνών.

Υπήρξε μέγας προστάτης των τεχνών, της λογοτεχνίας και των επιστημών, και ο βασικός υπεύθυνος για το γεγονός ότι η Αθήνα έγινε το πολιτιστικό και πνευματικό κέντρο του αρχαίου κόσμου. Επίσης, σε αυτόν οφείλεται η κατασκευή πολλών από τα σημαντικά μνημεία που κοσμούσαν την Αρχαία Αθήνα, με εκείνα της Ακρόπολης να διατηρούν εξέχουσα θέση ανάμεσά τους. Επίσης, υπήρξε μέγας υποστηρικτής της δημοκρατίας και της ελευθερίας του λόγου και ως αποτέλεσμα, κατά την εποχή του, τέθηκαν οι βάσεις του λεγόμενου Δυτικού Πολιτισμού. Η δράση του δεν περιορίστηκε μόνο εκεί, αλλά ως ηγέτης των Αθηνών, με μία σειρά νόμων, υποστήριξε τις λαϊκές μάζες και τις βοήθησε να αποκτήσουν περισσότερα δικαιώματα σε βάρος της αριστοκρατικής τάξης στην οποία ανήκε κι ο ίδιος. Ήταν τόσο ανοικτός προς τις ευρύτερες μάζες, που πολλοί τον αποκαλούσαν λαϊκιστή.[2][3]

Οι φιλοδημοκρατικές του θέσεις αποτυπώνονται καλύτερα στον περίφημο «Επιτάφιο Λόγο» του προς τιμήν των πεσόντων του πρώτου έτους του Πελοποννησιακού Πολέμου, ο οποίος διασώθηκε από τον ιστορικό Θουκυδίδη. Ο τελευταίος θαύμαζε τόσο πολύ τον Περικλή, που τον αποκαλούσε «πρώτο πολίτη των Αθηνών».

ΑΙΓΥΠΤΟΣ

O όρος Αρχαία Αίγυπτος αναφέρεται στον πολιτισμό ο οποίος αναπτύχθηκε στη βορειοανατολική περιοχή της Αφρικής, είναι παράκτια της νοτιοανατολικής Μεσογείου στην οποία εκβάλει ο ποταμός Νείλος και ταυτίζεται στο σύνολο, σχεδόν, της έκτασής της με τη σημερινή Αιγύπτο. Είναι ένας από τους έξι πολιτισμούς που αναπτύχθηκαν ανεξάρτητα. Ο Αιγυπτιακός πολιτισμός ακολούθησε την προϊστορική Αίγυπτο και προέκυψε, ως ενότητα, περίπου το 3150 π.Χ. (κατά την συμβατική Αιγυπτιακή χρονολογία)[1] με τη διοικητική ένωση της Άνω και Κάτω Αιγύπτου από τον φαραώ Ναρμέρ (κοινώς γνωστός ως Μήνης).[2] Η ιστορία της αρχαίας Αιγύπτου εκτυλίχθηκε σε μια σειρά σταθερών βασιλείων, χωριζόμενων από περιόδους σχετικής αστάθειας οι οποίες είναι γνωστές ως Ενδιάμεσες Περίοδοι: το Παλαιό Βασίλειο κατά την Πρώιμη εποχή του Χαλκού, το Μέσο Βασίλειοτης μέσης εποχής του Χαλκού και το Νέο Βασίλειο της ύστερης εποχής του Χαλκού.

Η Αίγυπτος έφτασε στην ακμή της στο Νέο Βασίλειο, κατά την εποχή των Ραμσιδών, οπότε ανταγωνιζόταν επάξια την αυτοκρατορία των Χετταίων, την Ασσυριακή Αυτοκρατορία και την αυτοκρατορία Μιτάννι, ακολουθώντας αργότερα μια περίοδο αργής παρακμής. Η Αίγυπτος δέχθηκε επιθέσεις από ξένους λαούς, όπως οι Χαναναίοι/Υκσώς, οι Λίβυοι, οι Νούβιοι, οι Ασσύριοι, οι Βαβυλώνιοι οι Πέρσες και οι Έλληνες(συγκεκριμένα οι Μακεδόνες) κατά την Τρίτη Ενδιάμεση Περίοδο και την κλασσική & ελληνιστική αρχαιότητα. Μετά το θάνατο του Μεγάλου Αλεξάνδρου, ο Πτολεμαίος ο Σωτήρ, ως τότε στρατηγός του, γίνεται ο νέος ηγεμόνας της Αιγύπτου. Το ελληνιστικό Πτολεμαϊκό Βασίλειο που ίδρυσε εξουσίασε την Αίγυπτο μέχρι το 30 π.Χ., όταν η Κλεοπάτρα πέθανε και η Ρώμη έκανε την Αίγυπτο ρωμαϊκή επαρχία.[3]

Η επιτυχία του αρχαίου αιγυπτιακού πολιτισμού οφείλεται, αδιαμφισβήτητα και ουσιαστικά, στην ικανότητά του να προσαρμόζεται στις συνθήκες του ιδιαίτερου και αφιλόξενου, σε τρίτους, περιβάλλονυος της Κοιλάδας του Νείλου, τις εξελιγμένες, εκ των πραγμάτων, αγροτοκτηνοτροφικές μεθόδους, καθώς και της εκμετάλλευσης του «δέλτα» του. Οι προβλέψιμες πλημμύρες του Νείλου, οι οποίες σε συνδυασμό με τους μουσώνες - χαρακτηριστικών καιρικών φαινομένων της περιοχής - οι οποίοι προσέδιδαν διπλούς ετήσιους εποχιακούς κύκλους και η ελεγχόμενη άρδευση της εύφορης κοιλάδας παρήγαγε αφθονία προϊόντων, το οποίο επέφερε πυκνό πληθυσμό (ίσο με το σύνολο ετούτου της Γηραιάς Ηπείρου) με κοινωνική ανάπτυξη και εξελιγμένο πολιτισμό. Με πλεόνασμα πόρων, η διοίκηση της κοιλάδας και της γύρω ερήμου ενθάρρυνε την πρώιμη ανάπτυξη ενός αυτόνομου και ιδιαίτερου συστήματος γραφής, την οργάνωση συλλογικών κατασκευών και αγροτικών προγραμμάτων, το εμπόριο με τις γύρω περιοχές και ένα στρατό προορισμένο να αντιμετωπίζει εγχώριους και εξωτερικούς εχθρούς. Η γραφειοκρατία του διοικητικού συστήματος, η οποία κατέστησε τους γραφείς υψηλή, κοινωνικώς, τάξη, θρησκευτικοί ηγέτες και διοικητικοί αξιωματούχοι υπό τον έλεγχο του Φαραώ ενθάρρυναν και οργάνωναν αυτές τις δραστηριότητες ενώ ο ίδιος διασφάλιζε τη συνεργασία και την ενότητα του Αιγυπτιακού λαού μέσω ενός περίπλοκου συστήματος θρησκευτικών πεποιθήσεων.[4][5]